doon

Van Wiktionary
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Mofers[bewirk]

Wirkwaord[bewirk]

Lemma[bewirk]

doon /dó:n/

  1. (euvergenkelik) 'n hanjeling óngernumme
    Laotj ós get anges gaon doon.
  2. (modaal) maak van 'n ergatief wirkwaord e causatief wirkwaord
    De hèts vanne zón deej de bótter smiltje.
  3. (euvergenkelik) e zeker bedraag of 'n wins es rizzeltaat gaeve
    Waat doon die èrpel nag op vandaag?
  4. (euvergenkelik) get örges haer bringen of get örges in plaatse
    Dooch dich det book mer inne rögkzak.
  5. (euvergenkelik) laote bezörge (gezag van aetes of drank wen me get bestèltj in 'n kefee of anger horeca)
    Dooch mich mer e piepke sjoes.
  6. (óneuvergenkelik) (ajerwèts) e gaat herstèlle; get trögk in wirkendje staot bringe
    De wagen is nimmieë te doon; ich höb dao al zat aan zitte te foesje.
  7. (ajerwèts) 'n piep völle
  8. örges mit aanvange
    Dooch noe meh die opgaaf en v'r zeen waal wie wieds toe kums.
  9. (koppelwirkwaord) (ajerwèts) ane handj zeen mit; get loos zeen
    Waat duit tich?
Aafbraeking
  • doon
Synonieme
Aafleijinge
Zagswies
  • aan zich doon: (ajerwèts) zich (kleier) aandoon
    (gezag taenge de keutelkes) Sakkerloot, kóm noe. Ich mót aan mich doon!
  • Det duit/deej nieks: Det maak nieks oet; det is neet erg.
  • Det is éí doon en laote: Det is 'n väöls te lestig meneer veur mit einanger óm te gaon.
  • d'n Hóngerdste zów 't neet doon.
  • doon ofs se gek bös: doon ofwens se gein inzich inne situaasje höbs
    V'r doon ofwen v'r gek zeen en gaon gewuuen achteróm nao binne.
  • doon wie gelieëndj: zich óngeïnterseerd gedrage
  • doon wie henneske de gek: doon ofwen me nieks witj
  • Dooch/doot gewuuen, dan duis se-n al gek genóg: Me mót zich neet aanstèlle.
  • Dooch/doot waas se neet laote kóns: Es emes dit taenge dich zaet dan höbs se neet de steun van dem ziene kantj; hae zal dich neet helpe, meh dich waal 't laote doon.
  • emes get/nieks doon: emes pien doon
    Kóm meh gewuuen binne; daen hóndj dae duit uch nieks.
  • emes sjaaj doon
  • gedaon höbbe (mit get): get aaf höbbe; vaerdig zeen mit werk of 'n aktiviteit
    Ich kan waal kómme; ich höb toch al gedaon mit aete.
  • nut enes (nag) neet (kónne) doon waat me wiltj: mit emes ómgaon dae 'ne sterke wil haet
    Dae kump dich neet helpe; mit dem duis se nag neet waas te wils.
  • nieks doon es get ligke/zitte ... (oppe puntjes kump ummer e wirkwaord)
  • 'n koe doon lache: humor höbbe waat hieël graof is
  • noeats gedaon höbbe: noeatj vaerdig kómme mit e werk of 'n aktiviteit
    Moders höbbe noeatj gedaon.
  • nöt doon taengen emes
  • nöt doon: hieël slech zeen (gezag van 't waer)
    Morge zal 't hieël nöt doon.
    't Deej gister hieël nöt.
  • 't Is mich/dich/dem te doon óm ...: Ich interseer mich in ...
  • 't Lieëtj/leet zich (neet) doon.

Verveuging[bewirk]

ich doe det veer geer zie deilwaord
radikaal liaison radikaal liaison radikaal liaison radikaal liaison radikaal liaison radikaal liaison radikaal liaison
hujigen tied sjrif doon
daon
duis duit
duitj
doon doontj doon doondje
IPA /dò:n/
/dɒ̀:n/
/dǿi̯s/ /dǿi̯z/ /dǿi̯t/
/dǿi̯c/
/dǿi̯d/
/dǿi̯ɟ/
/dó:n/ /dò:ɲ̊c/ /dò:ɲɟ/ /dó:n/ /dò:ɲɟə/
vergangen tied sjrif dieëj
di-j
deej
dieëds
di-js
deejs
deeds
dieëj
di-j
deej
dieëje
di-jje
deje
dieëjen
di-jjen
dejen
dieëtj
deetj
dieëje
di-jje
deje
dieëjen
di-jjen
dejen
gedaon
IPA /dìæ̯̈i̯/
/dɪ̀i̯/
/dè:i̯/
/dìæ̯̈d̥s/
/dɪ̀i̯s/
/dè:i̯s/
/dè:d̥s/
/dìæ̯̈dz/
/dɪ̀i̯z/
/dè:i̯z/
/dè:dz/
/dìæ̯̈i̯/
/dɪ̀i̯/
/dè:i̯/
/dìæ̯̈je/
/dɪ̀je/
/dé:je/
/dìæ̯̈jen/
/dɪ̀jen/
/dé:jen/
/dìæ̯̈c/
/dè:c/
/dìæ̯̈ɟ/
/dè:ɟ/
/dìæ̯̈je/
/dɪ̀je/
/dé:je/
/dìæ̯̈jen/
/dɪ̀jen/
/dé:jen/
/ɣə'dɒ́:n/
gebi-jjendje wies sjrif dooch! done-v'r doontj!
doot!
dootj!
IPA /dó:x/ /dó:ɣ/ /dó:nəvər/ /dò:ɲ̊c/
/dó:t/
/dó:c/
/dò:ɲɟ/
/dó:d/
/dó:ɟ/
substantivering infinitief gerundium I gerundium II supinum participium
radikaal liaison radikaal liaison radikaal liaison radikaal liaison radikaal liaison
sjrif doon gedoons ó doon donentaere donentaeren gedoon
IPA /dó:n/ /ɣə'dò:n̥s/ /ɣə'dò:nz/ /dó:n/ /dó:nən̥'tɛ̀:re/ /dó:nən̥'tɛ̀:ren/ /ɣə'dó:n/

In anger spraoke[bewirk]

[1]

Zelfstenjig naamwaord[bewirk]

Lemma[bewirk]

doon m /dó:n/

  1. (sterk-verajerd) óngebroekelike vorm van ↑hanjeling
Raod

Deze vorm huuert me op 't Mofers praktisch nimmieë, meh kump van oearsprónk waal veur bie ós. Ouchal kump 't van oearsprónk veur in Mofert, allewiel veultj 't neet aan es Mofers, mer es boetedörps. 't Gebroek daovan wuuert aafgeraoje veur 't feit det 't verwarrendj kan zeen veure luuj.

  1. emes zie vas gedraag
  2. d'n toestandj van emes zie gemood
Raod

Dit waord wuuert oetsloetendj nag gebroek wie aangegaeven inne zagswies.

Aafbraeking
  • doon
Zagswies
  • in éínen doon: in eine gank, sónger óngerbraeking
    Ich ploog mien eige stök óm en ich trèk det van dich in einen doon ouch óm.
  • oet zienen doon zeen (ouch mienen, dienen enzowiejer): neet zoea doon wie me gewuuen duit
  • ómmen doon van: kortbie 'ne bepaoldjen tied (wuuert vervange door "róndj")
    Zoea ómmen doon van middig kóm ich uch det breer make.

Verbuging[bewirk]

inkelvaad mieëvaad
radikaal liaison radikaal liaison
nom. sjrif doon
IPA /dó:n/
dim. sjrif
IPA
dat. sjrif doon
IPA /dó:n/

Zelfstenjig naamwaord[bewirk]

Lemma[bewirk]

doon ó /dó:n/

  1. (gerundium) gerundium II van doon
Raod

Deze vorm guldj es neutraal spraokgebroek.

Aafbraeking
  • doon

Verbuging[bewirk]

inkelvaad mieëvaad
radikaal liaison radikaal liaison
nom. sjrif doon
IPA /dó:n/
dim. sjrif
IPA
dat. sjrif doon
IPA /dó:n/

Wirkwaord[bewirk]

Neet-lemma[bewirk]

doon /dò:n/

  1. (neet-lemma) inkelveljigen ieëste-persoeansvorm (ich) innen hujigen tied van doon
  2. (neet-lemma) inkelveljige gebi-jjendje wies van doon
Aafbraeking
  • doon
Synoniem

Wirkwaord[bewirk]

Neet-lemma[bewirk]

doon /dó:n/

  1. (neet-lemma) mieëveljigen ieëste-persoeansvorm (veer) innen hujigen tied van doon
  2. (neet-lemma) mieëveljigen derdje-persoeansvorm (zie) innen hujigen tied van doon
Aafbraeking
  • doon